Szybki rozwój nowych mediów powoduje, że dzieci na co dzień wychowują się z komórką, komputerem, Internetem, który otwiera przed nimi świat cyberprzestrzeni. Z jednej strony nowe media rozwijają dziecko, dostarczając mu edukacji, rozrywki i kontaktów towarzyskich, z drugiej niosą potencjalne zagrożenia, takie jak: cyberseks, hazard on-line, uwikłanie w internetową sieć niepożądanych kontaktów, pokazują treści i obrazy, które mogą wypaczać wpajane przez rodziców normy i wartości.

Wśród  uzależnień behawioralnych najczęściej wymienia się:

  1. Hazard
  2. Komputer i Internet.
  3. Seks, cyberseks, pornografia (erotomania).
  4. Telefon komórkowy.
  5. Zakupy
  6. Mass media (mediaholizm)-uzależnienie od przedmiotu lub przekazywanych informacji.
  7. Praca (pracoholizm).
  8. Słodycze, w tym czekoholizm.
  9. Bigoreksja – patologiczna dbałość o swój wygląd.
  10. Ortoreksja – obsesyjna dbałość o zdrowe odżywianie.
  11. Tanoreksja – uzależnienie od opalania się.

 

Skoncentruję się na dwóch, moim zdaniem najpopularniejszych wśród młodzieży uzależnieniach:

Komputer i Internet

Obecnie prawie każdy nastolatek ma dostęp do kom­putera, a za jego pośrednictwem do Internetu. Bogac­two informacji, dostęp do wszelkich dóbr kultury masowej, rozrywki, możliwość nawiązywania kontaktów za pomocą komunikatorów i portali społecznościowych sprawia, iż In­ternet może stanowić niewyczerpane źródło wiedzy, jak i być znakomitym środkiem na stres i nudę. Młodzi ludzie przynależą do portalu społecznościowego, tak jak kiedyś należało się do harcerstwa lub innej organizacji młodzieżowej. Dzięki wspólnym internetowym tematom nastolatki czują jedność z rówieśnikami, mogą dzielić się różnymi nowinkami, wy­mieniać gry, e-booki, filmy, internetowe pomoce naukowe – tworzyć internetową wspólnotę, zostawiać w niej swój ślad.

Przejawem przesadnego wykorzystywania Internetu przez  nastolatki  jest odczu­wana presja, aby „być” w sieci. Sama aktywność nie jest istotna, ważne, aby być zalogowanym
 i obserwować, co się dzieje w „necie”. Podobnie wygląda uzależnienie od komputera – nastolatek może wykonywać w nim różne czynności lub nie. Ważne jest natomiast, aby był włączo­ny i gotowy do użycia. Zachowanie to często występuje u nastolatków obsesyjnie grających w gry komputerowe.

 Fonoholizm

Telefon komórkowy pełni we współczesnym świecie wiele pożytecznych funkcji. Można jednak utracić kontrolę nad racjonalnym korzystaniem z tego urzą­dzenia. Wystarczy się rozejrzeć, aby zobaczyć nieustannie rozmawiających przez komórkę nastolatków, wysyłających niezliczoną ilość SMS-ów, grających w najróżniejsze gry, przerzucających strony internetowe. Komórka stała się przedmiotem pierwszej potrzeby i wyznacznikiem statusu społecznego (częste rozmowy przez telefon komórkowy świadczą o posiadaniu licznego grona przyjaciół, załatwia­niu wielu ważnych spraw, co zwiększa poczucie własnej wartości).

Nastolatki uzależnione od telefonu komórkowego od­czuwają przymus nieustannego kontaktu z drugą osobą, przywiązują dużą wagę do posiadania telefonu komórko­wego i jego jakości, odczuwają głęboki dyskomfort i silny niepokój, gdy zapomną go zabrać ze sobą lub gdy rozładuje się w nim bateria; ciągle nadsłuchują sygnału połączenia lub dźwięku informującego o otrzymaniu SMS-a, wstają nawet w nocy, aby sprawdzić czy nie przyszły jakieś wiadomości. Warto też wspomnieć o tzw. zespole kciuka – chorobie nie­dokrwiennej kciuka, wywołanej ciągłym „esemesowaniem”, która jest typową dolegliwością u osób nałogowo korzysta­jących z komórki.

Używanie  Internetu, komputera czy „komórki” jest wpisane w naszą codzienność. 

W korzystaniu z  tych dobrodziejstw techniki należy  jednak tak  jak we wszystkim, zachować umiar.  W przeciwnym razie przekroczymy granicę świadczącą o uzależnieniu.

 

Dorota Witkowska-pedagog szkolny